• PUNKT ROZPŁODOWY W "KLIKOWEJ"
    Małopolski Związek Hodowców Koni zaprasza do zapoznania się z ofertą stanówki ogierami na Punkcie Rozpłodowym w Klikowej.
    Wspieraj z nami polską tradycję, hodowlę koni
    Małopolski Związek Hodowców Koni w Krakowie wraz z Fundacją „Klikowska Ostoja Polskich Koni” będącą Organizacją Pożytku Publicznego zwraca się z prośbą o wsparcie działań Fundacji w postaci przekazania 1 %-tu podatku na rzecz Fundacji. KRS: 0000507357 PKO BP: 38 1020 4984 0000 4902 0100 6568 Dziękujemy.

100 rocznica utworzenia 5.PSK w Tarnowie – Vitam Impendere Patriae

Małopolski Związek Hodowców Koni w Krakowie prezentuje tekst artykułu autorstwa p. Wiesława Szczupaka który ukazał się w Gazecie Super Galicja.

 

100.rocznica utworzenia 5.PSK w Tarnowie

Vitam Impendere Patriae

W tym roku mija 100 lat od utworzenia w Tarnowie 5. Pułku Strzelców Konnych. Formacja ta zapisała się złotymi zgłoskami w walce z bolszewikami, a potem na frontach II wojny światowej. Dzisiaj piękne tradycje kawalerzystów kultywuje Tarnowski Oddział jazdy im. 5. PSK założony w 2004 roku przez płk Zbigniewa Radonia oraz miłośników koni i tradycji jeździeckich.

 

Z okazji 100. rocznicy utworzenia w Tarnowie 5. PSK odbyły się uroczystości, w których uczestniczyły: Szwadron Reprezentacyjny Wojska Polskiego, Ochotnicze Oddziały Kawalerii, pododdziały Wojsk Obrony Terytorialnej oraz pododdziały Jednostek Strzeleckich Związku Strzeleckiego „Strzelec” i oczywiście reprezentacja Tarnowskiego Oddziału Jazdy Konnej im. 5.PSK. Uroczystości rozpoczęto Mszą św. polową na terenie fundacji Klikowska Ostoja Polskich Koni. Przewodniczył jej ks. por Marcin Krępa, który przypomniał historię 5. PSK stacjonującego w Tarnowie. 5. Pułk Strzelców Konnych utworzony został w Tarnowie 6 października 1920 roku z formowanego na miejscu 3. Pułku Strzelców Konnych oraz powracających z wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku szwadronów kawalerii, operujących przy dywizjach piechoty. Pułk wchodził w skład 5. Krakowskiej Brygady Kawalerii, a jego dewizą była łacińska sentencja ,,Vitam Impendere Patriae” – ,,Życie przeznaczyć Ojczyźnie”. Kampanię wrześniową pułk rozpoczął na Śląsku w okolicach Zawiercia, walcząc w składzie Krakowskiej Brygady Kawalerii. Z terenu Śląska ułani wycofywali się w kierunku Pinczowa, w którego obronie uczestniczyli, Buska – Zdroju, a następnie Szczucina, gdzie zamierzano bronić przepraw i mostów. Maszerując cały czas na wschód żołnierze 5 pułku dotarli w okolice Janowa Lubelskiego, Biłgoraja, a zakończyli swój szlak bojowy w Tomaszowie Lubelskim. Większość oficerów i żołnierzy, którzy przeżyli odwrót dostali się do niewoli, niewielka grupa kontynuowała działania partyzanckie jeszcze w październiku 1939 roku pod dowództwem kapitana Lucjana Stawika, który ostatecznie podjął decyzję o rozformowaniu oddziału. W kampanii wrześniowej zaginął sztandar pułkowy, który mógł zostać ukryty lub spalony na wschodnich Kresach po wkroczeniu Armii Czerwonej.

Po sformowaniu szyku 44 kawalerzystów wyruszyło z Klikowej na tarnowski rynek, gdzie odbyła się część oficjalna uroczystości. Wygłoszono okolicznościowe przemówienia, uhonorowano osoby zasłużone dla kultywowania tradycji piątego pułku i oręża polskiego. Kilka osób otrzymało Medale „Pro Patria” i pamiątkowe znaczki Stowarzyszenia „Szwadron Jazdy RP”. Odznaki zaś „Za Zasługi dla Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej” odebrali Wiesław Wójcik, dyrektor Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Gromniku dla społeczności szkolnej oraz emerytowany pułkownik Zbigniew Radoń. Przekazano także sztandar Koła Gromnik Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Zespołowi Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych im. Jana Pawła II w Gromniku.

Dzisiaj tradycje 5.PSK kultywuje Tarnowski Oddział im. 5.PSK, której założycielem i długoletnim prezesem był płk Zbigniew Radoń.  – Pod koniec lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku powstało Stowarzyszenie ,,Szwadron Jazdy RP”, w którym pełniłem funkcję Sekretarza Generalnego. W tamtym okresie samorzutnie powstawały w całym kraju liczne ochotnicze oddziały konne, nawiązujące w tradycji do przedwojennych pułków kawalerii. Także Stowarzyszenie ,,Szwadron Jazdy RP”, które przyjęło sobie za cel utworzenie Reprezentacyjnego Szwadronu Kawalerii Wojska Polskiego, powołało w swoich strukturach dwa pierwsze terenowe oddziały kawalerii ochotniczej. Myśl, że podobny oddział konny powinien być sformowany w moim rodzinnym Tarnowie nie dawała mi spokoju. Doszedłem do wniosku, że przede wszystkim należy szukać sprzymierzeńców i pozyskać dla tej idei ludzi, miłośników koni i tradycji jeździeckich, którym bliska była myśl sformowania w Tarnowie oddziału konnego, nawiązującego do tradycji przedwojennej jednostki kawalerii. Po latach naszej obecności w mieście i regionie tarnowskim możemy powiedzieć, że zdecydowana większość naszej społeczności, a zwłaszcza młodzieży szkolnej ma świadomość o stacjonowaniu w Tarnowie zasłużonej dla ojczyzny jednostki kawalerii, jaką był 5. PSK. Już na początku naszej drogi, przyjęliśmy hasło ,,Historia – Tradycja – Pamięć”, które pogłębiało statutowe cele działalności i rozszerzało zakresy zadań, jakie wynikały ze Statutu Stowarzyszenia. Odnosiło się ono głównie do propagowania w szerokim zakresie historii i tradycji 5. PSK. Podkreślania miejsca i roli tej jednostki w historii Tarnowa i powiatu. Wtedy uchwaliliśmy, że aby zrealizować w pełni program hasła nie wystarczy tylko pięknie prezentować się w mundurze ułana na ładnym koniu, ale trzeba czegoś więcej. Należy odnajdywać miejsca związane z pułkiem, tam gdzie to możliwe przywracać im dawny blask, ,,odkurzać” pamięć o dawnej świetności jednostki, której dewizą była łacińska sentencja ,,Vitam Impendere Patriae” i z tym przesłaniem docierać do młodzieży i mieszkańców miasta i powiatu. Pułkowa dewiza ,,Życie przeznaczyć Ojczyźnie” nadała naszej działalności jeszcze jeden wymiar: kształtowanie patriotycznych i prospołecznych postaw młodzieży szkolnej – wspomina płk Zbigniew Radoń, który dzisiaj pozostaje honorowym rotmistrzem i dowódcą oddziału. Członkostwo w oddziale, inaczej dobrowolna ,,służba” w jednostce kawalerii ochotniczej opiera się na bezinteresownym uczestnictwie każdego członka w programach i planach pracy, w realizację których trzeba włożyć sporo własnego czasu, wysiłku, zaangażowania i niekiedy własnych pieniędzy. To jest miejsce dla pasjonatów, miłośników koni i tradycji kawaleryjskich. Bardzo istotną sprawą jest zaakceptowanie statutowych zasad, regulaminów i porządku wewnętrznego Oddziału. Mundur zobowiązuje. O tym pamiętają tarnowscy ułani.

– Najważniejsze, że ci ludzie z takim oddaniem i zapałem chcą, aby tradycje były kultywowane – podkreśla Magdalena Sawka radca szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych uczestnicząca w tarnowskich uroczystościach. Wręczyła ona „Medale Pro Patria” przyznawane osobom, które w szczególny sposób kultywują tradycje walk o niepodległość. Najbardziej jednak widowiskową częścią, oklaskiwaną przez tarnowian, była defilada konna ulicą Katedralną, Wałową i przed Grobem Nieznanego Żołnierza.

– Serce się raduje jak widzi się tylu konnych w pięknych mundurach. Najważniejsze jest, że zaproszenie do Tarnowa nie zostało zlekceważone i na tą setną rocznicę 5.PSK przyjechała Warszawa, Dobromir, Kraków i Niepołomice. Cieszy to, że więź w kawalerii jest taka duża i jeden drugiemu chce pomagać – ocenia Andrzej Goraus rotmistrz kawalerii ochotniczej Tarnowskiego Oddziału im.5. PSK.

Wśród oklaskujących defiladę kawalerzystów nie zabrakło Zygmunta Dębińskiego prezesa Stowarzyszenia „Szwadron Jazdy Rzeczypospolitej Polskiej”.  – Jestem dumny z naszych kawalerzystów, a tarnowski Oddział jest jednym z oddziałów, który z taką miłością i chęcią kultywowania tradycji, przoduje w gronie wszystkich oddziałów polskich, na równi z oddziałem toruńskim czy konińskim i nieskromnie powiem z oddziałem warszawskim. Gratuluję serdecznie i życzę, aby nadal z taka miłością tarnowscy kawalerzyści realizowali te tradycje – dodaje Zygmunt Dębiński.

Na marginesie tej pięknej uroczystości trzeba powiedzieć, ze miasto Tarnów straciło kolejną szansę by się wypromować i równocześnie dać czytelny sygnał nie tylko dla mieszkańców miasta i regionu, że władze mają świadomość wydarzeń historycznych dotyczących odzyskania i odbudowy państwowości oraz walk o granice i niepodległość Polski po 1918 roku. To przyczyniłoby się do wzrostu poczucia wspólnoty w oparciu o polskie tradycje państwowe i narodowe, co jest tylko dotąd podkreślane słownie. Przed samym jubileuszem można było rozpocząć cykl imprez informujących o wydarzeniu, zorganizować, przy zachowaniu niezbędnych obostrzeń związanych z covid 19, pokazy kunsztu kawaleryjskiego i biesiadę kawaleryjską na wolnym powietrzu w przepięknym i nadającym się do tego terenie Fundacji Klikowska Ostoja Polskich Koni. Oczywiście najłatwiej wszystko zrzucić na pandemię i nic nie robić. Oto cały Tarnów.

*

Kilka dni później z okazji 100. rocznicy powstania 5. Pułku Strzelców Konnych w Tarnowie przed budynkiem Instytutu Ochrony Zdrowia PWSZ na pamiątkowym cokole, odsłonięto tablicę upamiętniającą te wydarzenia.

 

Wiesław Szczupak

Dodaj do zakładek Link. 29 odsłon